Capoeira is een mix van dans, muziek en vechtkunst. Het is spectaculair en complex om naar te kijken. Capoeira is van oorsprong een Afrikaans ritme. Afrikaanse negerslaven werden in de 17e eeuw door Portugezen naar Brazilië gebracht. Tijdens deze periode van slavernij en onderdrukking is Capoeira ontstaan. De vechtsport zag er uit als een dans. De onderdrukkers hadden niet in de gaten dat er eigenlijk een vechtsport beoefend werd die weer hulp kon bieden bij zelfverdediging.

Capoeira was ook een dodelijke sport. De Capoeirista’s, vaak met messen aan hun enkels, maakten salto’s en radslagen rakelings langs het hoofd, kruis of maag van hun tegenstander. Soepelheid en snelheid van beweging waren belangrijker dan pure kracht. In het noordoostelijk deel van Brazilië wordt Capoeira nog steeds beoefend als vermaak en vechtsport.

Muziek en spel

Capoeira is een spel, vaak omschreven als een Braziliaanse vecht-dans (dança-luta). Zij heeft haar wortels in soortgelijke spellen of riten meegenomen door de Afrikaanse bevolking in de tijd van de slavernij in Brazilië. Twee mensen spelen het capoeira spel in een door mensen gevormde cirkel, waarvan het hart een rij muzikanten is. Het spel is een uitwisseling van aanvals en verdedigingstechnieken op muziek, waarbij de 'verdedigende' partij laag gebukte, ontwijkende bewegingen maakt. Kenmerkende bewegingen van het spel zijn de ginga; een 'waggelende' basisstap van waaruit alle mogelijke bewegingen voortvloeien. Capoeira ziet eruit als een combinatie van vele acrobatische bewegingen, zoals vanuit de handstand met twee benen gemaakte, hoog schoppende bewegingen.

Op veel scholen in Brazilië wordt Capoeira als gymles gegeven, want boven alles is Capoeira een spel. Er is geen winnaar of verliezer. Wel is vaak snel duidelijk wie het spel het beste beheerst; wie is sneller of creatiever? Wie heeft er meer kennis van de regels? Wie heeft meer ervaring? Capoeira is geen pure sport; het gaat niet slechts om bewegen maar ook om muziek.

Het is een combinatie van muziek maken, naar muziek luisteren en bewegen en reageren op die muziek. Capoeira gaat daarom gepaard met percussie en zang. Het belangrijkste instrument is de berimbau, een instrument dat bestaat uit een houten boog met snaar en een kalebas die dient als klankkast. De berimbau speler leidt de zang. De liedjes zijn portugees. Daarnaast heb je de Pandeiro (de tamboerijn), de attabaque (grote trom), de djembe (jambay) en de agogo (twee bellen).

De 3 soorten Capoeira
In de loop der tijd is er een splitsing opgetreden in Capoeira. Er zijn nu 3 soorten:

1.     Capoeira de Angola: een traditionele, lage acrobatische stijl. Deze stijl legt zich meer toe op de rituelen uit de tijd van de slavernij. Deze variant wordt ook aangeduid als de oorspronkelijke Capoeira. Vincente Ferreira Pastinha (geboren in 1889), beter bekend als Mestre Pastinha was de eerste die les gaf in Capoeira in een capoeiraschool op het Pelourinho in Salvador da Bahia; "Centro Esportivo de Capoeira Angola". Met de belofte terug te kunnen keren in het pand na een verbouwing, werd hij met zijn leerlingen op straat gezet. In 1941 opende hij de tweede officieel erkende Capoeira school.

2.     Capoeira Regional: een jongere, snelle vechtstijl. Dit is een gestructureerde vechtkunst met een graderingsysteem. Naarmate je vordert, krijg je een andere kleur koord. Het witte koord is het hoogste koord dat je kunt halen. In 1932 opende Manoel dos Reis Machado (Mestre Bimba) zijn capoeiraschool. Dit werd de eerste formele school, officieel erkend door de Braziliaanse overheid op 9 Juli 1937. Mestre Bimba ontwikkelde zijn eigen regionale stijl, vandaar de naam: Capoeira Regional. Hij was een uitstekend worstelaar en in zijn vorm combineerde hij technieken van de originele Capoeira met de technieken van jiu-jitsu, boksen en Grieks-Romeinsworstelen. Deze tak van Capoeira wordt gekarakteriseerd door de vele acrobatische toevoegingen en de snelle uitvoering.

3.     Capoeira de Contemporanea: Capoeira is voortdurend aan verandering onderhevig. Er bestaat geen centrale organisatie. Tegenwoordig valt de term Capoeira Contemporanea (hedendaagse capoeira) steeds vaker. Er lijkt een nieuwe stijl te ontstaan. Deze stijl komt voort uit de Capoeira Regional van Mestre Bimba. De scholen die deze stijl onderwijzen maken onderscheid tussen verschillende manieren van spelen gerelateerd aan verschillende ritmes. Voorbeelden van ritmes zijn: angola, benguela, idalina, iuna, cavalaria en amazonas. De Capoeira Angola scholen beschouwen de Capoeira "Contemporanea" scholen als minder oorspronkelijk.

Capoeira als sport
Capoeira wordt steeds populairder. Ook in Nederland wordt het steeds meer beoefend. Het is door iedereen te leren. De een leert het sneller dan de ander, en zeker wat betreft de capoeira-liedjes zijn Portugees-sprekenden in het voordeel. De beginner zal spieren gebruiken die anders nauwelijks gebruikt worden. Maar het lichaam went hier snel aan. Naarmate de vechtsport langer beoefend wordt, zal men merken dat er niet eens zoveel kracht voor nodig is. Capoeira onderscheidt zich vooral door een spelend karakter.

Het idee is niet zozeer het snel uitschakelen van een tegenstander maar meer het spel zelf. Ontwijkende bewegingen en uitlokkingen zijn hoofdelementen van deze unieke kunst. Enige lenigheid is wel vereist om een aantal toch wel ingewikkelde acrobatische technieken meester te worden.
 
 
 Capoeira Golpes